Yaşlılarda idrar kaçırma: nedenleri, evde yönetim ve onur koruyan bakım

İdrar kaçırma yaşlılarda sık görülür ama “yaşlılıkta olur” diye kabullenilmesi gereken bir durum değildir. Pek çok nedeni tedavi edilebilir veya belirgin şekilde azaltılabilir. Utanma duygusu nedeniyle konu çoğu zaman saklanır; oysa sorunun açıkça konuşulması hem sağlığı hem de sosyal yaşamı korur.

Sık görülen türler

• Stres tipi: öksürme, hapşırma, gülme veya kaldırma sırasında kaçırma.
• Sıkışma (urge) tipi: aniden gelen ve tuvalete yetiştirilemeyen sıkışma hissi.
• Taşma tipi: mesanenin tam boşalamaması; erkeklerde prostat büyümesiyle ilişkili olabilir.
• İşlevsel: idrar yolu sağlam olsa da hareket kısıtlılığı veya demans nedeniyle tuvalete zamanında ulaşamamak.

Gözden kaçabilen, düzeltilebilir nedenler

İdrar yolu enfeksiyonu, kabızlık, bazı ilaçlar (idrar söktürücüler, uyku ilaçları vb.), kontrolsüz şeker ve hareket kısıtlılığı kaçırmayı başlatabilir veya artırabilir. Kaçırma aniden başladıysa ya da ateş, yanma, kanlı idrar, kafa karışıklığı veya karın ağrısı eşlik ediyorsa birkaç gün içinde hekime başvurun. Hiç idrar yapamama ve karında şişlik acil değerlendirme gerektirir.

Hekime gitmeden önce: 3 günlük mesane günlüğü

Üç gün boyunca içilen sıvıları, tuvalete gidiş saatlerini, kaçırma anlarını ve o sırada ne yapıldığını (öksürme, sıkışma, uyku) not edin. Bu basit kayıt, kaçırmanın türünü anlamada hekime büyük yardım sağlar.

Evde uygulanabilecek düzenlemeler

• Sıvıyı kısmayın: az su içmek idrarı yoğunlaştırıp mesaneyi tahriş edebilir ve sıvı kaybına yol açar. Akşam saatlerinde azaltmak gece kalkmalarını hafifletebilir.
• Çay, kahve, kola ve alkol bazı kişilerde sıkışmayı artırır; azaltmayı deneyin.
• Planlı tuvalet: belirli aralıklarla (ör. 2-3 saatte bir) tuvalete gitmeyi hatırlatın.
• Tuvalete giden yolu açık ve aydınlık tutun; gerekirse yatak yanında oturak (komot) kullanın.
• Kolay çıkarılan, lastikli giysiler tercih edin.
• Pelvik taban egzersizleri uygun kişilerde etkilidir; doğru tekniği fizyoterapistten öğrenin.

Ped ve hasta bezi seçimi

Ürünün emicilik düzeyini kaçırma miktarına göre seçin; gereğinden büyük ürün sızıntıyı artırabilir. Hafif kaçırmalarda ped, daha fazlasında külot tipi ürünler, hareketsiz kişilerde bantlı bezler kullanılabilir. Raporlu hasta bezi desteği için koşulları hekiminize ve eczanenize sorun. Islanan ürün beklemeden değiştirilmeli, cilt temizlenip kurulanmalı ve bariyer krem kullanılmalıdır.

Onuru korumak

Kaza olduğunda sakin ve doğal davranın; azarlamak ya da çocuk gibi konuşmak utancı artırır. Değişimi kapalı kapı arkasında yapın, kişinin yapabildiği her şeyi kendisinin yapmasına izin verin ve konu hakkında misafirlerin yanında konuşmayın.