Bası yarası (halk arasında yatak yarası), cildin ve altındaki dokunun uzun süre aynı noktadan baskı görmesiyle oluşur. Hareketi kısıtlı, yatağa veya tekerlekli sandalyeye bağımlı, beslenmesi zayıf ya da idrar-gaita kaçıran kişilerde risk yüksektir. İyi haber şu: bası yaralarının önemli bölümü düzenli ve basit önlemlerle önlenebilir.
En riskli bölgeler
- Kuyruk sokumu ve kalça
- Topuklar ve ayak bilekleri
- Kalça kemiğinin yan tarafı (yan yatışta)
- Kürek kemikleri, dirsekler
- Başın arka kısmı ve kulaklar
Her gün cilt kontrolü
Riskli bölgeleri günde en az bir kez, iyi ışıkta kontrol edin. Erken işaret: parmakla bastırınca solmayan kızarıklık (koyu tenli kişilerde mor-mavimsi renk değişikliği), sıcaklık, sertlik, şişlik ya da ağrı. Bu bölgeye masaj yapmayın, ovalamayın; baskıyı hemen kaldırın ve durumu aile hekimine ya da evde sağlık ekibine bildirin. Kabarcık, açık yara, akıntı, kötü koku veya ateş görürseniz gecikmeden sağlık profesyoneline başvurun.
Baskıyı azaltmak: pozisyon değişimi
- Pozisyonu düzenli değiştirin; ne sıklıkla yapılacağını sağlık ekibine sorun ve bir çizelgeye yazın.
- Yan yatışta sırtı tam yana değil, yastıkla hafif eğik (yaklaşık 30 derece) destekleyin.
- Topukları baldırın altına konan yastıkla yataktan hafifçe kaldırın.
- Dizler ve ayak bilekleri arasına yastık koyun; kemik kemiğe değmesin.
- Yatağın başını gerekmedikçe çok yükseltmeyin; kayma ve sürtünme artar.
- Sandalyede uzun süre oturan kişiyi kısa aralıklarla ağırlığını kaydırmaya teşvik edin.
Taşırken sürtünmeyi önleyin
Kişiyi yatakta yukarı çekerken çarşafı sürterek değil, kaydırma örtüsü ya da iki kişiyle kaldırarak hareket ettirin. Sürtünme cildi gözle görülmeden zedeleyebilir. Havalı veya basınç dağıtan yatak ve minder ihtiyacını hekim ya da hemşireyle konuşun; simit şeklindeki minderler baskıyı başka noktaya toplayabileceği için genellikle önerilmez.
Nem ve cilt bakımı
İdrar ve ter cildi yumuşatıp hasara açık hale getirir. Bez ve alt açıklığı ıslandığında beklemeden değiştirin, cildi pH dengeli bir temizleyiciyle nazikçe temizleyin, ovalamadan kurulayın ve önerilen bariyer kremi kullanın. Kırışık çarşaf, kırıntı ve dikiş izleri de baskı noktası yaratır.
Beslenme ve sıvı
Yetersiz protein ve sıvı alımı yaraların oluşmasını kolaylaştırır ve iyileşmeyi geciktirir. İştah azsa küçük ve sık öğünler, protein içeriği yüksek besinler (yumurta, yoğurt, baklagil, et-tavuk-balık) ve düzenli sıvı tüketimi planlayın; kilo kaybı varsa hekim veya diyetisyenle konuşun.
Pozisyon çizelgesi: saat, pozisyon (sırt, sağ yan, sol yan), cilt kontrolü notu ve uygulayan kişi. Bakıcı vardiyası değiştiğinde çizelge de devredilsin.
Bakıcı bul
Kimlik doğrulamalı profiller
Kaynaklar
WellFamily tarafından aşağıdaki kaynaklarla hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme içeriğidir; kişisel sağlık değerlendirmesi yerine geçmez. Klinik uzman incelemesinden geçtiği iddia edilmez.