Kabızlık; seyrek, zor veya ağrılı dışkılama ya da tam boşalamama hissidir. Yaşlılarda az sıvı ve lif tüketimi, hareketsizlik ve kullanılan ilaçlar nedeniyle sık görülür. Önemsiz gibi görünse de karın ağrısına, iştahsızlığa, idrar sorunlarına ve özellikle demanslı kişilerde huzursuzluk ve kafa karışıklığına yol açabilir.
Sık nedenler
- Az su içmek ve lifli besinlerin az tüketilmesi
- Hareketsizlik, yatağa bağımlılık
- İlaçlar: bazı ağrı kesiciler (özellikle opioidler), demir ilaçları, bazı mide ilaçları, idrar söktürücüler ve bazı depresyon ilaçları
- Tuvalet ihtiyacını ertelemek; tuvalete erişimin zor olması veya mahremiyet eksikliği
- Parkinson, diyabet, tiroid hastalıkları gibi durumlar
Önlemek için günlük adımlar
- Gün içine yayılmış düzenli sıvı tüketimi (hekimin sıvı kısıtlaması yoksa).
- Lifi yavaş yavaş artırın: sebze, meyve, baklagil, tam tahıllı ekmek, kuru erik veya kayısı.
- Her gün hareket: kısa yürüyüşler, oturarak egzersizler; yatağa bağımlı kişide bile pozisyon değişimi ve eklem hareketleri.
- Sabit tuvalet zamanı: özellikle kahvaltıdan sonra acele etmeden tuvalete oturma fırsatı verin.
- Doğru pozisyon: dizlerin kalçadan biraz yüksekte olması için ayakların altına küçük bir tabure koymak yardımcı olabilir.
- Mahremiyet: kapıyı kapatın, acele ettirmeyin.
Müshil ve lavman: hekime danışarak
Reçetesiz müshiller de dahil olmak üzere kabızlık ilaçlarını hekim veya eczacıya danışmadan düzenli kullanmayın. Hangi ürünün uygun olduğu, kişinin hastalıklarına ve kullandığı ilaçlara bağlıdır. Kabızlık yapan bir ilaca yeni başlandıysa önleyici bir plan gerekip gerekmediğini sorun.
Dikkat: “ishal” görünümlü kabızlık
Ağır kabızlıkta, sertleşmiş dışkının etrafından sızan sıvı dışkı ishal sanılabilir. Bu durumda ishal ilacı vermek tabloyu kötüleştirir. Yatağa bağımlı veya demanslı kişilerde bu tabloya özellikle dikkat edin ve hekime danışın.
Ne zaman hekime başvurulmalı?
- Dışkıda kan veya siyah, katran gibi dışkı
- Açıklanamayan kilo kaybı, sürekli yorgunluk
- Bağırsak alışkanlığında birkaç haftadır süren yeni değişiklik
- Şiddetli karın ağrısı, karında şişlik, kusma ve gaz çıkaramama: acil değerlendirme gerekir
- Kabızlıkla birlikte ani kafa karışıklığı veya idrar yapamama
Bakım defterine tuvalet notu ekleyin: tarih ve kısa açıklama yeterli. Üç günden uzun süren değişiklikler, kişi anlatamıyorsa bile bu sayede fark edilir.
Bakıcı bul
Kimlik doğrulamalı profiller
Kaynaklar
WellFamily tarafından aşağıdaki kaynaklarla hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme içeriğidir; kişisel sağlık değerlendirmesi yerine geçmez. Klinik uzman incelemesinden geçtiği iddia edilmez.