KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı), hava yollarının daralmasıyla nefes almayı zorlaştıran uzun süreli bir hastalıktır. Tamamen geçmese de doğru ilaç kullanımı, sigaranın bırakılması ve atakların erken fark edilmesiyle yaşam kalitesi belirgin şekilde korunabilir.
İnhaler tekniği: ilacın akciğere ulaşması
Yanlış teknikle kullanılan inhaler ilacın büyük bölümünün boğazda kalmasına yol açabilir. Her cihazın kullanımı farklıdır. Kontrollerde yakınınızdan inhaleri hekime veya eczacıya göstererek kullanmasını isteyin. El gücü veya koordinasyon zorluğu varsa hazne (spacer) ya da farklı bir cihaz seçeneği sorulabilir. Kortizonlu inhalerlerden sonra ağzın çalkalanması gerekip gerekmediğini de öğrenin.
Nefes darlığını yönetme teknikleri
- Büzük dudak solunumu: burundan iki saniyede nefes alıp, mum üfler gibi büzülmüş dudaklardan dört saniyede vermek.
- Öne eğilerek oturma: dirseklerini dizlerine veya masaya dayayarak oturmak nefesi rahatlatabilir.
- Panik nefes darlığını artırır; sakin bir ses tonuyla birlikte yavaş nefes alıp verin.
- Pulmoner rehabilitasyon programlarına uygunluğu hekime sorun.
Enerjiyi akıllıca kullanmak
Ağır işleri günün en iyi hissedilen saatine koyun, sık kullanılan eşyaları bel ile omuz hizasında tutun, duşta oturarak yıkanmayı ve bornoz kullanmayı deneyin. Merdivenlerde her basamakta nefes vermek yorgunluğu azaltır. Hareketsizlik kasları zayıflatıp nefes darlığını artırdığından, uygun düzeyde hareket önemlidir.
Ataklar: erken fark etmek
- Her zamankinden belirgin fazla nefes darlığı
- Balgam miktarında artış veya renginin sarı-yeşile dönmesi
- Hırıltı ve öksürükte artış, ateş
- Kurtarıcı (rahatlatıcı) inhalere daha sık ihtiyaç duyma
Bu belirtilerde hekimin verdiği atak planını uygulayın ve hekime ulaşın. Konuşamayacak kadar nefes darlığı, dudak veya parmak uçlarında morarma, kafa karışıklığı, uyku hali veya göğüs ağrısı varsa 112’yi arayın.
Ev içi oksijen güvenliği
- Oksijen kullanılan ortamda sigara içilmez; ocak, mum ve açık alevden uzak durulur.
- Oksijen akış hızı yalnızca hekimin belirlediği şekilde ayarlanır; “fazlası daha iyi” değildir.
- Hortumlar takılıp düşmeye yol açmayacak şekilde yerleştirilir.
- Cihazın bakımı ve elektrik kesintisinde ne yapılacağı tedarikçiyle konuşulur.
Enfeksiyonlardan korunma
Solunum yolu enfeksiyonları atakları tetikleyebilir. Grip ve zatürre aşılarını hekimle konuşun, el hijyenine dikkat edin ve hasta ziyaretçileri erteleyin. Sigarayı bırakmak her yaşta fayda sağlar; ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı’ndan destek alınabilir.
Atak planını yazılı isteyin: hangi belirtide hangi ilaç, hekimi ne zaman aramalı, ne zaman acile gitmeli. Bakıcı ve aile aynı planı görsün.
Bakıcı bul
Kimlik doğrulamalı profiller
Kaynaklar
WellFamily tarafından aşağıdaki kaynaklarla hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme içeriğidir; kişisel sağlık değerlendirmesi yerine geçmez. Klinik uzman incelemesinden geçtiği iddia edilmez.