Yataktan kalkma, sandalyeye geçme veya tuvalete oturma gibi transferler hem bakım alan kişi hem de bakım veren için en riskli anlardır. Yanlış teknik düşmelere, omuz ve cilt yaralanmalarına ve bakım verenlerde kalıcı bel sorunlarına yol açabilir. Bu rehber genel ilkeleri anlatır; kişiye özel yöntemi fizyoterapist veya ergoterapistten öğrenmek en güvenli yoldur.
Transferden önce: 5 soru
- Kişi bugün ne kadarını kendisi yapabilir? (Yorgunluk, ağrı, ilaçlar gün içinde değişebilir.)
- Ayakkabı veya kaymaz terlik giyili mi, zemin kuru ve engelsiz mi?
- Tekerlekli sandalyenin frenleri kilitli, ayaklıkları kaldırılmış mı?
- Gerekli ekipman (transfer kemeri, kaydırma örtüsü, transfer tahtası) elinizin altında mı?
- Bu iş için ikinci bir kişi ya da kaldırma cihazı gerekiyor mu?
Temel duruş ilkeleri
- Ayaklarınızı omuz genişliğinde açın, bir ayağınız hafif önde olsun.
- Belinizden değil, dizlerinizi ve kalçanızı bükerek alçalın.
- Kişiye olabildiğince yakın durun; yükü vücudunuzdan uzakta taşımayın.
- Taşırken belinizi döndürmeyin; dönmeniz gerekiyorsa ayaklarınızla dönün.
- Hareketi birlikte başlatın: “Üç deyince kalkıyoruz: bir, iki, üç.”
Kaçınılması gerekenler
- Kişiyi koltuk altlarından tutarak kaldırmak: omuz yaralanmasına yol açabilir.
- İnme sonrası etkilenmiş koldan çekmek.
- Kişiyi yatakta çarşafla sürükleyerek yukarı çekmek: cilt yırtılmasına ve bası yarasına zemin hazırlar.
- Boynunuza sarılmasına izin vermek: dengesini kaybettiğinde ikiniz de düşebilirsiniz.
- Tek başınıza kaldıramayacağınız bir yükü “bir kerelik” diye denemek.
Yataktan kalkış, adım adım
Kişiyi önce yan yatırın, bacaklarını yatağın kenarından sarkıtırken diğer kolu ve dirseğiyle kendini itmesine yardım ederek oturur pozisyona getirin. Birkaç saniye oturup baş dönmesi olup olmadığını sorun. Ayakları yere tam bassın, kalçası yatağın kenarına gelsin. Ayağa kalkarken elleriyle yataktan veya sandalyenin kolçağından destek alsın; siz transfer kemerinden tutarak dengesini koruyun.
Yardımcı ekipman
Transfer kemeri, kaydırma örtüsü, transfer tahtası, ayağa kaldırma yardımcıları ve hasta kaldırma cihazı (lift) bakımı hem daha güvenli hem de daha onurlu hale getirir. Hangi ekipmanın uygun olduğunu sağlık ekibine sorun ve kullanmadan önce mutlaka eğitim alın.
Kişi düşerken ve düştükten sonra
Düşmekte olan birini tutup havada durdurmaya çalışmayın; yanında kalarak onu kontrollü şekilde yere indirmeye ve başını korumaya çalışın. Düştükten sonra hemen kaldırmayın: önce yaralanma, ağrı, baş çarpması olup olmadığını kontrol edin. Kalkamıyorsa, ağrısı varsa veya başını çarptıysa 112’yi arayın ve beklerken üzerini örtün. Yaralanma yoksa ve kişi işbirliği yapabiliyorsa, bir sandalye yardımıyla kendisinin kalkmasına rehberlik edin.
Kendi belinizi korumak
Bel ve sırt ağrısı bakıcıların en sık mesleki sorunlarından biridir. Isınma hareketleri, düzenli egzersiz, uygun yükseklikte hasta yatağı ve gerekli işlerde ikinci kişiyle çalışmak uzun vadede sağlığınızı korur. Ağrınız varsa ihmal etmeyin; aileyle ekipman ve destek ihtiyacını açıkça konuşun.
Aileyle konuşun: “Bu transferi güvenle tek başıma yapamıyorum; transfer kemeri ya da ikinci bir kişi gerekiyor.” Bu cümle sizi ve bakım verdiğiniz kişiyi korur ve profesyonelliğinizi gösterir.
Bakıcı bul
Kimlik doğrulamalı profiller
Kaynaklar
WellFamily tarafından aşağıdaki kaynaklarla hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme içeriğidir; kişisel sağlık değerlendirmesi yerine geçmez. Klinik uzman incelemesinden geçtiği iddia edilmez.